سرکوب مخالفان در ساختارهای بسته (۱) – الگو: استالین
سفری به قلب توتالیتاریسم با ساسان آقایی و مجتبی حصامی
در اپیزود 70 پادکست مدبویز، ساسان آقایی، نویسنده، روزنامهنگار و تحلیلگر برجسته سیاسی، با قلم تیز و تحلیلهای عمیق خود، همراه با صدای گرم و گیرای مجتبی حصامی، شما را به سفری تأملبرانگیز به تاریکترین زوایای تاریخ سیاسی قرن بیستم و تأثیرات آن بر جهان امروز میبرد. این اپیزود، نخستین بخش از مجموعهای چندگانه است که روشهای سرکوب مخالفان در رژیمهای توتالیتر و نوتوتالیتر را موشکافانه بررسی میکند. اگر به تاریخ، سیاست، و مکانیزمهای قدرت علاقهمندید، این اپیزود شما را به فکر فرو خواهد برد. با مدبویز همراه شوید تا ببینید چگونه رژیمهای بسته، از استالین تا پوتین، با ابزارهای سرکوب، جوامع را به سکوت واداشتهاند و چرا این روشها همچنان در جهان معاصر زندهاند.
توتالیتاریسم: شبحی که هنوز جهان را تسخیر میکند
رژیمهای توتالیتر قرن بیستم، مانند اتحاد جماهیر شوروی تحت رهبری لنین و استالین، نهتنها تاریخ را شکل دادند، بلکه الگویی مخوف برای سرکوب و کنترل خلق کردند که هنوز در بسیاری از نقاط جهان، از روسیه تا چین، به کار گرفته میشود. این رژیمها با ابزارهایی چون پروپاگاندا، سانسور، زندانهای سیاسی، قحطیهای برنامهریزیشده، و دادگاههای نمایشی، میلیونها انسان را به زنجیر کشیدند. اما چگونه این سیستمها چنین سلطهای برقرار کردند؟ چرا روشهای سرکوب استالین هنوز برای رژیمهای نوتوتالیتر، مانند روسیهی ولادمیر پوتین، الهامبخش است؟ در این اپیزود، مدبویز به این پرسشها پاسخ میدهد و پرده از رازهای تاریک این ساختارها برمیدارد.
توتالیتاریسم، به تعبیر هانا آرنت، فیلسوف برجسته آلمانی، نوعی «چیرگی» است که نهتنها بدنها، بلکه ذهنها و روح ملتها را نیز تسخیر میکند. آرنت در کتاب توتالیتاریسم، که یکی از منابع اصلی این اپیزود است، توضیح میدهد که این رژیمها چگونه با نابودی آزادیهای فردی و اجتماعی، جوامع را به سکوت قبرستانی وامیدارند. این اپیزود با تکیه بر منابع معتبر، از جمله قحطی سرخ و پرده آهنین نوشته ان اپلبوم، نشان میدهد که چگونه استالین با ابزارهایی چون قحطی مصنوعی در اوکراین و دادگاههای نمایشی مسکو، میلیونها نفر را قربانی کرد تا قدرت خود را تثبیت کند.
هولودومور: قحطی مصنوعی، سلاحی برای سرکوب جمعی
یکی از هولناکترین ابزارهای سرکوب استالین، قحطی مصنوعی اوکراین، معروف به هولودومور (1932-1933)، بود که به مرگ میلیونها نفر منجر شد. این فاجعه، که در کتاب قحطی سرخ؛ جنگ استالین در اوکراین نوشته ان اپلبوم بهطور مفصل شرح داده شده، نه یک بلای طبیعی، بلکه سیاستی عمدی برای درهمشکستن مقاومت اوکراینیها در برابر سیاستهای کمونیستی بود. استالین با مصادره محصولات کشاورزی، بستن راههای فرار، و جلوگیری از ارسال کمکهای غذایی، اوکراین را به قحطی کشاند. تخمین زده میشود که بین 3.5 تا 7 میلیون نفر در این قحطی جان باختند، و بسیاری از بازماندگان دچار آسیبهای جسمی و روانی دائمی شدند.
هولودومور تنها یک قحطی نبود؛ سلاحی بود برای نابودی هویت ملی اوکراین، تضعیف کشاورزان مستقل (کولاکها)، و تحمیل سیاستهای جمعیسازی کشاورزی. این اپیزود با جزئیات تکاندهندهای که از منابع معتبری چون تاریخ سری جنایتهای استالین نوشته الکساندر آرلوف استخراج شده، نشان میدهد که چگونه استالین از گرسنگی بهعنوان ابزاری برای سرکوب مخالفان و تثبیت قدرت خود استفاده کرد. شنیدن این بخش از اپیزود، شما را با یکی از تاریکترین فصلهای تاریخ بشریت آشنا میکند و نشان میدهد که چگونه رژیمهای توتالیتر از نیازهای اولیه انسانها بهعنوان سلاحی علیه آنها بهره میبرند.
دادگاههای نمایشی مسکو: تئاتر سرکوب و اعترافهای اجباری
یکی دیگر از ابزارهای مخوف استالین برای سرکوب مخالفان، دادگاههای نمایشی مسکو (1936-1938) بود که به تصفیههای بزرگ معروف شدند. این دادگاهها، که در کتاب استالین و استالینیسم نوشته آلن وود و استالین جوان اثر سایمن سیبیگ مانتیفوری بهدقت تحلیل شدهاند، نمایشی از عدالت بودند که در آن مخالفان سیاسی، روشنفکران، و حتی اعضای وفادار حزب کمونیست به اتهامات ساختگی محاکمه و محکوم میشدند. متهمان، تحت شکنجههای جسمی و روانی شدید توسط کا.گ.ب، مجبور به اعتراف به جرایمی میشدند که هرگز مرتکب نشده بودند، از خیانت به کشور تا جاسوسی برای دشمنان خارجی.
این دادگاهها نهتنها برای حذف رقبا و مخالفان طراحی شده بودند، بلکه بهعنوان ابزاری پروپاگاندایی برای ایجاد ترس در جامعه عمل میکردند. کتاب اسرار کا.گ.ب نوشته الکس میاکوف و کا.گ.ب دولتی در دولت اثر یوگنیا آلباتس نشان میدهند که چگونه کا.گ.ب با استفاده از تکنیکهای روانشناختی، متهمان را وادار به اعترافهای نمایشی میکرد تا وفاداری مطلق به استالین را در جامعه نهادینه کند. این اپیزود با روایت جزئیات این دادگاهها، شما را به پشت صحنه این تئاتر وحشت میبرد و نشان میدهد که چگونه استالین از عدالت بهعنوان ابزاری برای سرکوب استفاده کرد.
چرا این اپیزود را باید شنید؟
اپیزود 70 مدبویز فراتر از یک روایت تاریخی است؛ هشداری است دربارهی مکانیزمهایی که هنوز در رژیمهای بسته امروزی به کار میروند. از هولودومور تا دادگاههای نمایشی، این اپیزود نشان میدهد که چگونه رژیمهای توتالیتر با ابزارهای متنوع، از گرسنگی تا ترس، جوامع را کنترل میکنند. اگر فکر میکنید این ماجراها به گذشته تعلق دارند، این اپیزود شما را شگفتزده خواهد کرد. خواهید دید که چگونه روشهای استالین در قالبهای مدرن، در رژیمهای نوتوتالیتر امروزی بازتولید میشوند. با شنیدن این اپیزود، نهتنها با تاریخ جنایتهای استالین آشنا میشوید، بلکه درک خواهید کرد که چگونه این روشها در جهان امروز، از روسیهی پوتین تا چین، ادامه دارند.
توتالیتاریسم سرخ: از استالین تا پوتین
استالین، بهعنوان معمار توتالیتاریسم، با ابزارهایی چون هولودومور، کا.گ.ب، و دادگاههای نمایشی، هرگونه صدای مخالفت را خاموش کرد. امروز، رژیمهایی مانند روسیهی پوتین با الهام از همان روشها، مخالفان را سرکوب و رسانهها را کنترل میکنند. این اپیزود به مفهوم «نوتوتالیتاریسم» میپردازد؛ رژیمهایی که با فناوریهای مدرن، مانند نظارت دیجیتال و سانسور اینترنتی، روشهای استالین را بهروز کردهاند.
سرکوب خاموش: آیندهی توتالیتاریسم
این اپیزود به مفهوم «سرکوب خاموش» نیز اشاره میکند که در شمارههای بعدی مدبویز بیشتر بررسی خواهد شد. برخلاف سرکوبهای خشن دوران استالین، رژیمهای نوتوتالیتر امروزی از روشهای پنهانیتر و روانشناسانهتر استفاده میکنند تا مقاومت را در نطفه خفه کنند. این اپیزود شما را برای این بحثهای عمیقتر آماده میکند و چشمانتان را به واقعیتی باز میکند که شاید هر روز در اطراف خود میبینید.
چرا مدبویز؟
پادکست مدبویز با روایتهای دقیق و پژوهشمحور، نهتنها شما را سرگرم میکند، بلکه دانش و آگاهیتان را افزایش میدهد. قلم تیز ساسان آقایی همراه با صدای گرم مجتبی حصامی این اپیزود را به تجربهای فراموشنشدنی تبدیل کرده است.
دعوت به شنیدن
اگر میخواهید بدانید چگونه توتالیتاریسم جوامع را شکل داده، اگر کنجکاوید رازهای هولودومور و دادگاههای نمایشی مسکو را کشف کنید، و اگر به دنبال پادکستی هستید که ذهنتان را به چالش بکشد، اپیزود 70 مدبویز را از دست ندهید. هدفونهایتان را آماده کنید و با ما به این سفر تاریک اما روشنگر بیایید.
درباره نویسنده: ساسان آقایی
ساسان آقایی، روزنامهنگار، نویسنده، و تحلیلگر سیاسی برجسته ایرانی، سالهاست که با قلم خود مسائل پیچیده سیاسی را برای مخاطبان فارسیزبان ساده میکند. او با سابقهای درخشان در روزنامهنگاری تحقیقی، بهویژه در زمینه رژیمهای اقتدارگرا، نگاهی عمیق و انتقادی به موضوعات جهانی ارائه میدهد. آقایی، که در رسانههای معتبر ایرانی و گاهی بینالمللی فعالیت کرده، بهعنوان یک نویسندهی لیبرالمحافظهکار شناخته میشود که نوشتههایش در دفاع از آزادی در نشریات مختلف بازتاب گستردهای داشته است.
درباره گوینده: مجتبی حصامی
مجتبی حصامی، با صدای گرم و تأثیرگذار خود، یکی از بهترین گویندگان پادکستهای فارسیزبان است. او با توانایی منحصربهفرد در انتقال احساس و عمق محتوا، شنوندگان را به قلب داستان میبرد. حصامی در این اپیزود نیز با مهارت خود، روایتهای تاریخی و تحلیلهای پیچیده را بهگونهای ارائه میدهد که شنونده را تا آخرین لحظه همراه خود نگه میدارد.
هفتم بهمن ۲۵۸۳ / ۱۴۰۳
گوینده: مجتبی حصامی
نویسنده: ساسان آقایی
یادبود این شماره: ترور حسنعلی منصور به دست فداییان اسلام
تقدیم شماره ۷۰ به: زندهیاد کیانوش سنجری
* منابعی که در نوشتن این اپیزود از اونها استفاده شده
1) کتاب «توتالیتاریسم» / هانا آرنت
2) کتاب «انقلاب مجارستان؛ مقاومت مردمی علیه توتالیتاریسم» / هانا آرنت
3) کتاب « قحطی سرخ؛ جنگ استالین در اوکراین / ان اپلبوم
4) کتاب «پرده آهنین؛ مقهور کردن اروپای شرقی ۱۹۴۴-۱۹۵۶» / ان اپلبوم
5) کتاب «تاریخ سری جنایتهای استالین / الکساندر آرلوف
6) کتاب «استالین و استالینیسم / آلن وود
7) کتاب دوجلدی «استالین جوان» / سایمن سیبیگ مانتیفوری
8) کتاب «روح پراگ» / ایوان کلیما
9) کتاب «اسرار کا.گ.ب» / الکس میاکوف
10) کتاب «کا.گ.ب امروز» / جان بارن
11) کتاب « کا گ ب دولتی در دولت» / یوگنیا آلباتس
12) کتاب «مرد بیچهره» / مارکوس وولف
13) کتاب «روانشناسی و سازمانهای اطلاعاتی» / عمر هارون خلیفه
* آهنگهایی که در این اپیزود استفاده شدند
۱) آهنگ «Killer In The Mirror» از Empire Of Excellence
۲) سرودی رسمی اتحاد جماهیر شوروی
۳) سمفونی کلاسیک «Arcadian» از Thomas Adès
۴) ارکستر سمفونیک روسی
۵) سرود «انترناسیونال» روسی
۶) قطعه «Marta Theme» از گروه Horror Trailer Music
۷) قطعهای از حسین علیزاده
